Terug naar programma archief                                                                                                                                                   Naar foto album

Dames en heren, jongens en meisjes

Ook aan u een hartelijk welkom op deze middag waar wij aandacht schenken aan de bijdrage van de 1st Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade aan de Slag om Arnhem
Dit is het eerste jaar dat er slechts 5 veteranen van de 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade bij deze herdenking aanwezig kunnen zijn. In de komende jaren zal dit waarschijnlijk niet anders zijn.
Vorig jaar is de vereniging van oud-strijders van de Brigade in Engeland opgeheven.
De informatie over deze herdenking is daarom laat bij nog in leven zijnde veteranen of hun weduwen terechtgekomen.
Volgend jaar zullen wij allen in Polen, Engeland en Nederland informeren en hopen nog vele jaren op hun aanwezigheid hier in Driel te mogen rekenen.

Bij het monument van Generaal Sosabowski, dat vorig jaar op initiatief van de Engelse veteranen is opgericht, is gisteren een plaquette aangebracht met in 3 talen een korte weergave van het ontstaan van dit monument.
Wij willen de initiatiefnemers hiervoor hartelijk danken

Dit jaar zijn er 2 momenten uit de geschiedenis van de Brigade die de moeite zijn te vermelden.
Het is 60 jaar geleden dat de 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade, in mei 1947, werd opgeheven.
Hun traditie wordt nu voortgezet door de 6 Polish Air Assault Brigade uit Krakow die vorig jaar de hoogste militaire onderscheiding van Nederland - Militaire Willemsorde - van onze Koningin in ontvangst heeft mogen nemen.

Het andere moment uit de geschiedenis is het overlijden van Generaal Majoor Sosabowski 40 jaar geleden op 25 september 1967.
Ter nagedachtenis is door een van de veteranen uit zijn Brigade een gedicht gemaakt dat tijdens zijn begrafenis is voorgedragen.
Aan het einde van de kranslegging zullen jongeren uit Polen, Engeland en Nederland, die deelnemen aan de Airborne International Youth Conference, dit gedicht voorlezen.

Mike Bos uit Arnhem de Nederlandse versie

Przemówienie w języku polskim pana Arno Baltussena Przewodniczącego Stowarzyszenia Driel-Polska

Szanowni Państwo!

W tym roku na uroczystościach w Driel po raz pierwszy obecnych jest tylko czterech kombatantów Pierwszej Samodzielnej Brygady Spadochronowej generała Stanisława Sosabowskiego.
Nadchodzące lata raczej nie zmienią tego stanu rzeczy.

W ubiegłym roku Związek Polskich Spadochroniarzy, zrzeszający kombatantów Brygady w Wielkiej Brytanii, został rozwiązany. W związku z tym nie mogliśmy na czas powiadomić kombatantów i wdowy po żołnierzach o dzisiejszych uroczystościach. W następnym roku powiadomimy wszystkich - kombatantów i wdowy - zarówno w Polsce, jak i w Anglii. Mamy nadzieję, że jeszcze przez wiele lat będziemy mogli liczyć na ich obecność tutaj, w Driel.
W ubiegłym roku – z inicjatywy brytyjskich kombatantów – w Driel stanął pomnik generała Sosabowskiego. Wczoraj przy tym pomniku odbyła się uroczystość odsłonięcia płyty pamiątkowej. Informuje ona w trzech językach o krótkiej historii jego powstania. Z tego miejsca chciałbym gorąco podziękować brytyjskim pomysłodawcom za ich inicjatywę.
W tym roku dwie ważne daty z historii Brygady zasługują na naszą uwagę.

60 lat temu, 18 lipca 1947 roku, Pierwsza Samodzielna Brygada Spadochronowa została rozwiązana.
Spadkobierczynią tradycji po Brygadzie Spadochronowej jest obecnie 6. Brygada Desantowo-Szturmowa z Krakowa. W ubiegłym roku brygada ta odebrała z rąk królowej Holandii Beatrix najwyższe odznaczenie wojskowe tego kraju – Order Wojskowy Wilhelma.

Drugą ważną datą jest 25 września 1967 roku. W tym dniu – 40 lat temu – odszedł na wieczną wartę generał brygady Stanisław Sosabowski.
Na pogrzebie generała odczytany został wiersz Eugeniusza Romiszewskiego - jednego z towarzyszy broni. Wiersz ten autor zadedykował pamięci ich dowódcy.

W trakcie dzisiejszej uroczystości trzech młodych ludzi: z Polski, Holandii i Anglii przypomni nam ten okolicznościowy wiersz.

Dziękuję Państwu za uwagę.


 

(tłum. z niderlandzkiego M. Bos-Karczewska) www.polonia.nl

Veteranen, dames en heren,

De 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade, die onder bevel stond van Generaal Sosabowski zit diep verankerd in de harten van de inwoners van Driel, één van de elf dorpen van onze gemeente Overbetuwe.
Ouders en grootouders hebben hun belevenissen verteld aan hun kinderen en kleinkinderen, die het op hun beurt weer doorvertellen aan hún kinderen.
Niet als spannend oorlogsverhaal, maar om te getuigen van hun be- en verwondering dat – meest jonge - soldaten in een hun onbekend land de moed hadden hier gedropt te worden.
Velen van hen hebben dat niet aan hun eigen kinderen, zo zij die al hadden, kunnen navertellen.

Het is belangrijk dat ónze jeugd het verhaal kent.
En een beetje begrijpt wat er zich hier heeft afgespeeld voor hun vrijheid.
En hoe moeilijk is dat, als je als kind van deze tijd nooit de dreiging zelfs maar hebt gekend van oorlog of het ontbreken van democratie.
Je niet weet wat honger is.
Je niet weet wat oorlogsangst betekent.
Toch zijn het deze jonge mensen die de herinnering aan die septemberdagen van 1944 moeten vasthouden en de les die er uit te leren valt, moeten uitdragen.
Zodat de brug die te ver was een brug naar de toekomst wordt.
Het is daarom ook zo belangrijk dat er veel aandacht besteed wordt aan de jaarlijkse Airborne Internationale Jeugdconferentie, waar onder andere de jeugd uit de partnersteden van de vier Airbornegemeenten aan deelnemen.

Met een wat droeve blijdschap heb ik vorig jaar deelgenomen aan de plechtige bijeenkomst van het eerherstel van Generaal Sosabowski en zijn manschappen.
Droef omdat dat zo laat geschiedde en veel Polen dat niet meer hebben mogen meemaken, blij dát het uiteindelijk wel is gebeurd.
Blij ook dat Engelse veteranen achter dit besluit van de Nederlandse regering konden staan, getuige de plaquette die namens de British Airborne Forces vorig jaar is aangeboden.
En bij de herdenking van de Poolse landing betrek ik daarom ook de grondtroepen van het 4de Dorset Regiment, dat als enig regiment vanaf Nijmegen Driel wist te bereiken om de Polen te ondersteunen en de oversteek naar de andere kant van de Rijn maakte. Ook weinigen van hen keerden naar huis terug.

Dames en heren,
Steeds kleiner wordt het aantal dat uit eigen ervaring nog kan vertellen over de gebeurtenissen van die septemberdagen.
De ervaring van de gebeurtenissen van toen zijn, gezien de dagelijkse beelden van oorlog en terreur, niet bij machte dat geweld in onze wereld van nu te voorkomen.
Geen reden om de strijd voor vrede en democratie dan maar op te geven.
Blijvend moeten wij ons daarvoor in willen zetten.
Daarmee invulling gevend aan onze dankbaarheid jegens de gevallenen, opdat hun strijd en inzet niet tevergeefs is geweest.

Szanowni Weterani, Panie i Panowie,

Polska 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa, pod dowództwem generała Sosabowskiego, zapadła głęboko w serca mieszkańców Driel, jednej z jedenastu miejscowości gminy Overbetuwe.
Rodzice i dziadkowie opowiadali o swoich przeżyciach dzieciom i wnukom, a one później przekazywały te wspomnienia następnym pokoleniom.
Nie jako barwne opowieści wojenne, ale by dać wyraz swemu zdumieniu i podziwowi dla tych – w większości młodych – żołnierzy, którzy mieli tyle odwagi, by dać się przerzucić na nieznany teren obcego kraju.
Wielu z nich nie dożyło chwili, kiedy mogliby opowiedzieć o tym własnym dzieciom.

Ważne jest, żeby tutejsza młodzież znała tę historię i choć w części była w stanie zrozumieć wydarzenia, którym zawdzięczają wolność.
Nie jest to łatwe dla współczesnych dzieci, które nigdy nie doznały nawet groźby wojny czy braku demokracji.
Które nie wiedzą, co to głód.
Które nie wiedzą, co znaczy lęk przed wojną.
A jednak to właśnie ci młodzi ludzie muszą pielęgnować pamięć tamtych wrześniowych dni 1944 roku i czerpać naukę z tej bolesnej lekcji historii.
Żeby ten jeden most za daleko stał się mostem do przyszłości.
Dlatego też tak ważne jest, byśmy poświęcali wiele uwagi dorocznej Międzynarodowej Konferencji Młodzieży Airborne, w której bierze udział między innymi młodzież z miast partnerskich czterech gmin Airborne.

Z mieszaniną smutku i radości uczestniczyłam w zeszłym roku w uroczystościach z okazji rehabilitacji generała Sosabowskiego i jego żołnierzy.
Smutku, ponieważ tak długo przyszło czekać na tę chwilę i wielu Polaków już jej nie doczekało. Radości, ponieważ wreszcie oddano im sprawiedliwość.
Moja radość brała się także z faktu, że angielscy weterani w pełni poparli tę decyzję rządu holenderskiego, o czym świadczy odsłonięta w zeszłym roku tablica pamiątkowa ufundowana przez British Airborne Forces.
Dlatego wspominając polski desant pragnę upamiętnić też jednostki lądowe z 4. Dorset Regiment, jedynego pułku, który dotarł z Nijmegen pod Driel, żeby udzielić wsparcia Polakom i osłaniać ich przeprawę na drugi brzeg Renu. Również z nich niewielu wróciło do domów.

Szanowni Państwo,
Coraz mniej jest wśród nas tych, którzy mogą opowiedzieć o wydarzeniach tamtych wrześniowych dni na podstawie własnych doświadczeń.
Doświadczenia ówczesnych wydarzeń, o czym świadczą docierające do nas codziennie obrazy wojny i terroru, nie są w stanie zapobiec przemocy we współczesnym świecie.
Niech to jednak nie będzie dla nas powodem, by kiedykolwiek zaniechać walki o pokój i demokrację.
Niestrudzenie musimy bronić tych wartości.
Dajemy tym dowód naszej wdzięczności wobec poległych, by ich walka i wysiłki nie poszły na marne.

Bron: www.driel-polen.nl