Terug naar programma archief                                                                                                                       Naar foto album

De bevrijding van Alphen.

Sinds de Code Cicil, het burgerwetboek uit de Napolentische tijd, vormen Alphen en Riel een bestuurlijke eenheid. De voornaamelijk argraische bevolking leidt een vredig bestaan, maar wordt in de september dagen van 1944 al naauw betrokken bij het oorlogsdrama. Het nabije vliegveld Gilze-Rijen wordt voor de zoveelste maal gebombardeerd en de gemeente Alphen en Riel wordt onder druk gezet om werkkrachten te leveren.

Natuurlijk komen er geen vrijwilligers opdragen en daarom worden de boeren door de bezetter gedwongen om met paard en wagen puin te komen    ruimen. Op 1 oktober vertrekken een aantal tanks in Zuidelijke richting en op 2 oktober vallen de eerste geallieerden granaten. De bewoners moeten toezien hoe het laatste vee en graan worden geroofd, maar slagen er wel in om munitie, benzine en zelfs trotyl in handen van de ondergrondse te spelen.

Vanuit Baarle naderen dan de Polen, maar hun voorhoede wordt teruggeslagen. Opnieuw is er rond Alphen een sterke verdediging ingegraven, die nog lang stand zou houden. Na hevig artillerievuur en vliegtuigaanvallen lukt het de Polen om op donderdagavond 5 oktober Alphen binnen te rukken, maar rond de bebouwde kom weet de vijand zich te handhaven. Alphen komt nu onder het vuur van de Duitsers te liggen en de situatie wordt zo kritiek, dat de bevolking moet evacueren. De Polen hebben dan tenminste de gelegenheid om tot een massale tegenaanval over te gaan en daarom transporteren zij de bevolking naar Baarle. Hier kunnen de vluchtelingen maar één nacht blijven en daarom gaat op maandag 9 oktober het transport verder naar Turnhout, waar de enorme gastvrijheid veel leed verzacht. Nog dagenlang komen vluchtelingen binnen en pas vanaf 29 oktober kan men huiswaarts keren of een noodonderdak zoeken!

Alphen heeft bijna een maand in de frontlinie gelegen en is zwaar geteisterd, terwijl het kerkdorp Riel er wat beter van afgekomen is. Ieder jaar nog worden de slachtoffers onder de soldaten en de burgers in een indrukwekkende plechtigheid herdacht. Nederlandse, Belgische en Poolse wapenbroeders geven acte de présence in een kleurrijke entourage van schutters, vendelwaaiers en muziekverenigingen. De vaandels worden geïnspecteerd en na de plechtigheden in de kerk en op het kerkhof recipieert het Gemeentebestuur voor de verschillende deputaties. Alphen herdenkt zijn doden op waardige wijze!

Bron: Boek/Eerste Poolse Pantserdivisie in Nederland/ door Thom Peeters.

top